Rzymskie pozostałości odkryto w Bonn.

Hypocaustum – świetnie zachowany system ogrzewania podłogowego z czasów rzymskich odkryto w zachodnich Niemczech.

Do odkrycia doszło w Bonn-Friesdorf, podczas kładzenia rur gazowych i hydraulicznych, nadzorowanego przez archeologów, którzy na podstawie dawnych znalezisk spodziewali się natrafienia na historyczne pozostałości. Od końca XIX wieku wiadomo było, że tym miejscu w ziemi ukryta jest rzymska budowla. „To, co nas zaskoczyło, to stosunkowo niewielka głębokość, na której znaleziska leżały pod powierzchnią i ich bardzo dobry stan zachowania” – powiedziała archeolog dr Bettina Carruba. Dokumentacja zabytkowego systemu okazała się trudna, ponieważ widać go jedynie przez wąski otwór w rzymskiej posadzce, więc badacze zdecydowali się na wprowadzenie kamer wideo. Aby móc dokładniej zrozumieć wielkość wnęki, przeprowadzono pomiar georadarem. Dzięki tej metodzie możliwe jest zidentyfikowanie konstrukcji w gruncie bez konieczności wykonywania wykopów. Obraz radarowy pokazał, że ogrzewanie podłogowe znajdowało się pod pomieszczeniem z absydą. Niestety nie można było zarejestrować pełnego zasięgu pomieszczenia i systemu grzewczego, ponieważ warunki na powierzchni ograniczają przestrzeń do pomiaru. Wykopaliska pod koniec XIX wieku oraz w latach 20. i 50. XX wieku ujawniły już ściany i pomieszczenia należące do okazałej rzymskiej budowli. Budynek do tej pory interpretowany był jako rzymska posiadłość wiejska, willa rustica. Nowe odkrycia pozwalają na rozszerzenie tej interpretacji o inne funkcje. Być może był tam też kompleks łaźni, położony na południe od obozu legionistów w Bonn. Obecnie wykop jest wypełniany płynną ziemią, specjalną mieszanką, której skład opiera się na kruszywach naturalnych, spoiwie hydraulicznym oraz wodzie, co ma zabezpieczyć to cenne odkrycie. Zastosowanie takiej mieszanki sprawia, że ​​płynna warsytwa jest stała, ale można ją też w dowolnym momencie łatwo usunąć. W ten sposób zabytek archeologiczny jest chroniony przed zniszczeniami spowodowanymi zawaleniem się wydrążenia i jest nadal dostępny do ewentualnych badań archeologicznych w przyszłości.

Historia miasta Bonn sięga czasów rzymskich. Wydaje się, że około roku 12 p.n.e. armia rzymska stacjonowała niewielką jednostkę w historycznym centrum miasta. Jeszcze wcześniej armia przesiedliła do Bonn członków germańskiej grupy plemiennej sprzymierzonej z Rzymem, Ubii. Łacińska nazwa tej osady, „Bonna”, może pochodzić od pierwotnej populacji tej i wielu innych osad na tym obszarze, czyli Eburoni. Eburoni byli członkami dużej koalicji plemiennej, która została zniszczona w końcowej fazie wojny Cezara w Galii. Po kilkudziesięciu latach armia zrezygnowała z małego obozu związanego z osadą Ubii. W I wieku naszej ery armia wybrała teren na północ od powstającego miasta w dzisiejszej części Bonn-Castell, aby zbudować dużą instalację wojskową nazwaną Castra Bonnensis, czyli dosłownie „Fort Bonn”. Początkowo zbudowany z drewna, ostatecznie przebudowano go na kamień. Wraz z dodatkami, zmianami i nową konstrukcją fort pozostał w użyciu przez wojsko do schyłku cesarstwa zachodniorzymskiego, prawdopodobnie do połowy V wieku.

Hypocaustum – (łac. hypocaustum z gr. ὑποκαυστός) – rzymski system centralnego ogrzewania / ogrzewania podłogowego. Stosowany od IV w. p.n.e. w starożytnej Grecji i od I w. p.n.e. w starożytnym Rzymie, a w średniowieczu między innymi w zamku w Malborku i prawdopodobnie w zamku w Szydłowie.

System hypocaustum wykorzystywano do ogrzewania domów, term publicznych i prywatnych gorącym powietrzem. Termin ten dosłownie oznacza „podogień”, od greckiego słowa hypo – poniżej lub pod spodem, i kaiein – spalić lub rozpalić ogień. W centralnym pomieszczeniu pod posadzką ustawiony był piec, który ogrzewał powietrze. Posadzkę układano na kamiennych lub ceglanych słupkach o wysokości ok. 80 cm. Przestrzeń między nimi tworzyła system kanałów wypełnianych gorącym powietrzem. Dodatkowo pomieszczenia były niekiedy ogrzewane przez kanały utworzone w ścianach wykonanych ze specjalnych pustaków.

Źródła: LVR DE, Uniwersytet Bonn, VICI org, wiki.

Polub i udostępnij:
fb-share-icon0
Igor Murawski - badacz historii, publicysta, tłumacz literacki, przewodnik. Uwielbia rozwiązywać historyczne i archeologiczne zagadki. Podróżując poszukuje zaginionych skarbów i zapomnianych przez ludzi i czas miejsc. Pracuje nad kilkoma projektami, łączącymi pasję do historii z eksploracją.